Zijn wond’ren een gedachtenis

Graaf Jan van Nassauschool - Gouda

Op 2 januari jongstleden was het 75 jaar geleden dat in Gouda de Graaf Jan van Nassauschool geopend werd. Ter gelegenheid hiervan werd op 11 januari een jubileumavond gehouden.

Van een klein stekje naar een grote boom. Wie had dat 75 jaar geleden kunnen denken. Van 3 klassen in een oud gebouw aan de Komijnsteeg naar een modern schoolgebouw met 20 groepen. Inderdaad is het, zoals het oude volk zei: Dit is een school van wonderen! Als de nood op het hoogst was, gaf de Heere redding. Psalm 111, die gezongen en gelezen is, is een bijzondere psalm. Iedere regel begint met een letter van het Hebreeuwse alfabet. Dit is om de psalm beter in het geheugen op te nemen. In deze psalm (vers 4) lezen we dat de profeet oproept de wonderen van het verleden te herdenken. Dit ziet op de uittocht van het volk Israël uit Egypte. Er is niet één van de woorden die de HEERE tot Mozes gesproken heeft, op de aarde gevallen. De Heere is genadig en barmhartig. Dat mocht Mozes zien op de Sinaï. Toen de HEERE aan hem voorbijging werd hij niet verteerd. De Heere plaatste hem in de kloof van de steenrots. Dit wees op Christus. Zo is het voor ieder Adamskind noodzakelijk geborgen te zijn in Christus. Dit is de hoofdinhoud van de Bijbelles. De dood in Adam, het leven in Christus. Met deze woorden opende de voorzitter van het schoolbestuur, dhr. J. van Holst, de jubileumavond.

Zijn wond’ren een gedachtenis. Wat is een wonder? Iets wat eigenlijk niet kan. En toch gebeurt het! Dhr. ir. B.J. van der Vlies richt zich tot de kinderen. Het is niet vanzelfsprekend dat jullie naar school kunnen gaan. Het is niet vanzelfsprekend dat jullie kunnen leren lezen en rekenen.
1517 is een bekend jaartal. Luther sloeg de 95 stellingen aan de deur van de slotkapel van Wittenberg. Ook in Nederland drong de ‘nye lere’ door. De mensen van de Reformatie en de Nadere Reformatie beseften dat het van wezenlijk belang was, dat de kinderen de Bijbel konden lezen. Daarom moest er goed onderwijs gegeven worden.
Ds. G.H. Kersten heeft in het boekje over de kerkenordeningen laten zien, dat verschillende synodes, al vóór de Nationale Synode van Dordrecht (1618-1619), steeds hun aandacht op scholen en onderwijs vestigden. Het was noodzakelijk dat men zelf de Bijbel zou lezen en, in biddend opzicht tot God, zelf zou onderzoeken. De overheden werd opgedragen te zorgen voor goede scholen en goede onderwijzers.
Dat is niet zo gebleven. In de tijd van de Verlichting werd over de Bijbel een filter van het verstand gelegd. De Bijbel moest begrepen worden. Maar dan zijn er geen wonderen meer!

Als gevolg van de Franse Revolutie kwam er een scheiding tussen kerk en staat. De staat zag niet meer toe op de gereformeerde belijdenis op de scholen. De vreze des Heeren verdween uit beeld, de kinderen werden misleid.
Groen van Prinsterer trok hiertegen in de Schoolstrijd ten strijde. De ouders moesten in vrijheid hun kinderen kunnen onderwijzen en doen onderwijzen naar Gods Woord. En toen in 1923 er een mogelijkheid kwam, om Christelijke scholen te stichten, riep ook ds. G.H. Kersten de mensen op dit te doen. Het onderwijs zou betaald worden door de overheid. Nergens ter wereld is het zo, dat de overheid het onderwijs van bijzondere scholen bekostigt! Natuurlijk mag de overheid daar kwaliteit voor terugvragen.
Waarom gaan de kinderen dan naar school? Ze leren rekenen, lezen, enz. Maar er gaat één ding bovenuit. Dat doortrekt alle lessen. Daar hebben we de wacht bij te betrekken. Dat is het onderwijs uit Gods Woord.

Maar… Ds. G.H. Kersten waarschuwde voor 2 dingen.

De vrijheid van onderwijs is een noodoplossing. Daarvoor moeten wij dankbaar zijn. Maar zoveel anderen horen nooit van Gods Woord. Eigenlijk zou het zo moeten zijn, dat de overheid moet zorgen dat alle leerlingen onderwijs uit de Bijbel krijgen. Hier is een grote nood.
Het onderwijs op de bijzondere scholen moet wel overeenkomstig de grondslag blijven. Heel belangrijk zijn daarom de benoeming van de personeelsleden en de toelating van de leerlingen. Hier dreigt een groot gevaar. In toenemende mate wordt gepeuterd aan de grondrechten. Ouders die de grondslag van de school respecteren maar niet onderschrijven. Leerkrachten waarvan hun privéleven de toets van Gods woord niet kan doorstaan. Alsof er een scheiding zou kunnen zijn tussen levenstijl privé en op het werk!

Er komen steeds meer dingen op de scholen af. Hoe moeten we omgaan met theorieën over het ontstaan van de aarde. Wat te denken van de oprukkende moderne media. Wat te denken van levenstijlkwesties als kleding, haardracht. En niet te vergeten de culturele onderwerpen. Afwijking van de gangbare mening wordt steeds minder geaccepteerd. En toch moet er ruimte blijven voor artikel 23 van de grondwet, waarin de vrijheid van richting en inrichting van het onderwijs is verankerd!

Laten we daarom voor de toekomst schouder aan schouder staan. Niet slaafs, maar kritisch betrokken. Laat er over onze identiteit geen misverstand zijn. De Heilige Schrift is de ankerplaats. Die heeft absoluut gezag. Noodzaak is een leven in de vreze des Heeren. Dat moet de kinderen ingescherpt worden. De samenleving vraagt om mensen die verantwoordelijkheid kunnen dragen. Dat wordt aangebracht thuis en in de kerk voorgeleefd en geleerd. Maar ook de school is hierbij belangrijk. Zo krijgt verantwoord burgerschap inhoud. Noodzaak blijft de waarachtige bekering. Dan kunnen wij tot zegen zijn voor onze medemens. Zonder Gods Woord is er alleen maar het tijdelijke. Maar met Gods Woord is er perspectief. Met deze woorden wenst dhr. ir. B.J. van der Vlies de school een gezegende tijd toe na deze mijlpaal.

Hierna neemt de directeur dhr. N. Verdouw de kinderen mee, oud Gouda in. Aan de Turfmarkt liggen de wortels van onze school. In de zaal Oranje-Nederland bespreekt ds. R. Kok de problemen waarmee de ouders van de kerk te worstelen hebben. De doopbelofte dringt hen. Zij kunnen hun kinderen niet laten onderwijzen in de leer die naar de Godzaligheid is. De schoolvereniging wordt opgericht. In 1931 zijn er voldoende kinderen. De gemeente wijst de aanvraag af, vanwege de crisistijd. De provincie geeft een jaar later groen licht.
De schoolvereniging krijgt een oud gebouw. Voor f 3000,- moet al het lesmateriaal aangeschaft worden. (Een taalmethode nu kost alleen al in groep 3 meer dan € 10.000,-!) Dan wordt de school op 2 januari geopend. Ds. G.H. Kersten vertelt over Graaf Jan van Nassau, de calvinist van de Oranjes. Na afloop krijgen de kinderen een versnapering van f 0,25.

Een van de onderwijzers van het eerste uur is meester C. van der Meide (de opa van juffrouw M. van der Meide). Zo’n 40 jaar heeft hij op onze school gewerkt. Er zijn verschillende hoofden/directeuren geweest. Meester J.H. de Boer, meester Jansen, meester A.G.J. van Vreeswijk, meester Kwetters en nu meester N. Verdouw. De voorzitters van het bestuur waren: ds. R. Kok, dhr. N. Verdouw (opa van meester N. Verdouw), ds. A. de Blois, dhr. C. Huisman, ds. F. Mallan, ds. A. van den Berg en nu dhr. J. van Holst.

Aan het eind refereert dhr Verdouw aan de scheuringen die er geweest zijn. Ondanks alles werd toch afgelopen zondag in alle drie de betrokken kerken de school opgedragen in het gebed. Dat is een wonder. Het grootste wonder zal zijn als we de Heere Jezus als onze Zaligmaker leren kennen.

Hierna zingen de kinderen van het schoolkoor onder leiding van de meesters A.W.L. de Wit en W. van der Heijden enkele verzen, waarvan sommige meerstemmig.

Wethouder dhr. A.J. Menkveld geeft de kinderen een compliment voor het rustig zijn. Hij stelt hun en de belangstellenden een vraag: Wanneer ben je rijk? Als je een goede gezondheid hebt? Als je geld hebt? Als je een kind bent, dàn ben je rijk. Want dan heb je tijd. Die tijd word je gegeven. Dan kun je je talenten ontwikkelen. Daarom is het belangrijk om te ontdekken waar je goed in bent. Je kunt zo een beroep kiezen. De gemeente is er om je te helpen je talenten te ontwikkelen. Ook als de toestand thuis niet optimaal is, dan moet de gemeente helpen.
Waarden moeten worden aangeleerd. De Graaf Jan van Nassauschool is één van de scholen waar de Goudse stadsregels een plaats kregen. Wij kennen deze school als een school waar rust, normen en waarden zijn. Ik hoop dat de school in de toekomst een school zal blijven waar talenten ontwikkeld kunnen worden. Talenten, ook ten dienste voor anderen. Dit is de kern van Spreuken, waar staat: Welgelukzalig is de mens die wijsheid vindt, en de mens die verstandigheid voortbrengt. (3:13)

Dhr. drs. R.A. van de Garde van het KOC is blij met het 75-jarig jubileum van de Graaf Jan. Voor een kind is 75 jaar lang, voor iemand ouder dan 75, is 75 jaar snel voorbij. Gouda en de Graaf Jan van Nassauschool nemen ook in de geschiedenis van de VBSO een grote plaats in. Dr. C. Steenblok heeft al in 1957 pogingen gedaan om te komen tot een eigen scholenbond. Later heeft diaken dhr. G. Veerman veel voor de VBSO gedaan. Toen de spreker in 1980 begon, waardeerde hij het dat dhr. A.G.J. van Vreeswijk gelijk alle vertrouwen in hem had. Dat is bij de volgende directeuren ook zo gebleven. In Gouda was een nauwe relatie tussen kerk en school. Hier zien we iets van de oude traditie van de Reformatie en de Nadere Reformatie.
Op de nationale synode van Dordrecht is veel over onderwijs gesproken. Men stond een drieërlei Catechismus voor:

Thuis: De gezinnen moeten kleine kerken zijn.
School: De scholen moeten planthoven van de kerken zijn.
Kerk: Op de catechisatie moet onderwijs gegeven worden in de leer.

Er is hier sprake van een drievoudig snoer. Wordt één van deze snoeren gemist, dan wordt het snoer zwak en slecht. Het is noodzaak dat dit snoer intact blijft. Het doel van deze drieërlei Catechismus is:

Onderwijs in de fundamenten van de leer.
Kinderen moeten met Godsvrucht vervuld worden.

Denk hierbij aan Jozef. Hij had de ware Godsvrucht. Toen hij in verzoeking kwam, zei hij: Zou ik zo groot een kwaad doen en zondigen tegen God? Hij zei dit omdat hij God in Christus door genade hartelijk lief had. Wat zou het onuitsprekelijk groot zijn als de kinderen diezelfde genade deelachtig mochten worden en dit ook mochten zeggen als zij in verzoeking komen.
Mocht de graaf Jan van Nassauschool een school zijn waar kinderen in Sion geboren worden.

Hierna bedankt dhr. J. van Holst de sprekers en allen die hun medewerking aan deze avond gegeven hebben en vraagt aan dhr. Van der Vlies om deze avond te sluiten. In aansluiting op het thema van de avond laat hij zingen psalm 119: 14 en 17.

Och dat ik klaar en onderscheiden zag,
Hoe ‘k mij naar Uw bevelen moet gedragen,
Uw wond’ren recht betrachten, dag aan dag!

Na het dankgebed gaan de ongeveer 1000 aanwezigen onder orgelspel van oud-leerling dhr. T. Huisman huiswaarts.

Dit jaar worden er rond het 75 jarig jubileum nog een aantal activiteiten gehouden. Rond de voorjaarsvakantie wordt een financiële actie gehouden voor een school voor speciaal onderwijs in Roemenië. Vrijwilligers gaan in de zomervakantie daar aan het werk om de huisvesting van de leerlingen/gehandicapte kinderen te verbeteren, waardoor zij een beter schoolgebouw krijgen.

En dan wordt op 17 mei D.V. een reünie gehouden voor alle oud-leerlingen, oud-leerkrachten, oud-ouders.
Tijdens de reünie wordt ook het jubileumboek gepresenteerd. Mocht hier belangstelling voor zijn, dan kunt u hierop intekenen bij de secretaris van het schoolbestuur dhr. W. Versluis, Gedenklaan 5, 2806 KK Gouda, telefoon: 0182-519 468 of per mail: wjversluis@kliksafe.nl.

M.C. van der Spek

Geplaatst op 11 januari 2008.

Terug naar het overzicht