Uitstel niveau-keuze na basisschool niet nodig
11 maart 2010
Geen verplicht uitstel van selectie voor iedereen, maar wel verbeteringen in het huidige stelsel om bestaande zwaktes tegen te gaan. Dat is het oordeel van de Onderwijsraad naar aanleiding van de vraag of het Nederlandse onderwijs te vroeg selecteert (namelijk op 12-jarige leeftijd wanneer de keuze voor het voortgezet onderwijs wordt gemaakt). Er is zeker een aantal zwakke punten te benoemen, maar volgens de raad kan niet worden aangetoond dat deze alleen door uitstel van selectie zouden worden opgelost. Wel is het nodig om meer doorstroomvoorzieningen te creeëren en kritisch te kijken naar initiatieven van scholen die vroege selectie bevorderen, zoals het inrichten van gymnasiumbrugklassen.
De concrete aanleiding om dit reeds veel beschreven onderwerp weer eens onder de loep te nemen, was de kritiek van de OESO dat het Nederlandse onderwijsstelsel te vroeg selecteert. Met name achterstandsgroepen zouden hiervan de dupe zijn en de doorstroom naar hoger onderwijs zou belemmerd worden. Landen met een latere selectieleeftijd doen het volgens de OESO in beide opzichten beter. De kritiek leidde tot instemmende reacties, maar ook tot verzet. De minister van OCW besloot de Onderwijsraad te raadplegen voor een oordeel over de flexibiliteit van het huidige systeem en de noodzaak van stelselwijzigingen.
Er is een flink aantal activiteiten verricht om deze vragen te beantwoorden, zoals een landenvergelijking, een enquête onder ouders en een uitgebreid overzicht van de bestaande onderzoeksliteratuur. De uitkomst levert onvoldoende ruggensteun op om een algemeen uitstel van de selectieleeftijd te bepleiten. De bestaande zwakke plekken kan beter aan de hand van een aantal andere maatregelen worden aangepakt. Daarbij denkt de raad onder meer aan preventief beleid in het basisonderwijs, een regionaal dekkend aanbod van ‘voetklassen’, gecombineerde vmbo-tl/havo brugklassen en minder scheiding tussen beroeps- en algemeen voortgezet onderwijs door het opnemen van beroepsgerichte vakken in het vmbo-tl en havo.
Media
Vooral dit laatste element heeft in de media ten onrechte veel aandacht gekregen. Een kop als "Havo en vmbo samen les" wekt de indruk dat de oude Middenschool-gedachte weer van stal wordt gehaald door de Onderwijsraad, terwijl de ideeën alleen vmbo-tl (mavo) betreffen. De gemengde brugklassen, waardoor de keuze tussen vmbo-tl en havo wordt uitgesteld, bestaan al op verschillende scholen zoals bijvoorbeeld het Ichthuscollege te Veenendaal.
Ook een andere aanbeveling van de Onderwijsraad is in de media vertekend weergegeven. De Raad zegt niet dat "leerlingen van het vmbo, havo en vwo lessen als gymnastiek, levensbeschouwing en cultuureducatie samen kunnen gaan volgen." Dit is slechts een citaat uit een publicatie in een voetnoot bij het rapport. De Raad beveelt wel aan dat deze vakken gezamenlijk georganiseerd kunnen worden. "Scholen kunnen hier veel meer creativiteit laten zien, bijvoorbeeld kiezen voor interne hergroepering of samenwerkingsverbanden met andere scholen aangaan." Deze aanbeveling wordt overigens gedaan in het kader van het tegengaan van segregatie.
Het rapport, onder de titel Vroeg of laat, is maandag aangeboden aan demissionair staatssecretaris Van Bijsterveld van Onderwijs. Van Bijsterveldt laat in een eerste reactie weten enthousiast te zijn over de aanbevelingen van de Onderwijsraad. Ze geeft aan dat het rapport een ondersteuning is van het door haar ingezette beleid om leerlingen naar een hoger niveau te tillen.
VO-raad
De VO-raad stelt in een reactie positief te zijn over het rapport, maar er toch moeite mee te hebben. Dit komt omdat de voorstellen het voortgezet onderwijs onder druk zetten. "Het gaat hier om ingrijpende wijzigingen, die diep in het stelsel ingrijpen."
De VO-raad vindt het positief dat de Onderwijsraad de keuze voor een onderwijstype niet op alle scholen wil verplichten. Het is belangrijk dat scholen zelf de ruimte krijgen om invulling te geven aan de adviezen van de Onderwijsraad. Scholen moeten eigen keuzes kunnen maken die het best passen bij de leerlingen en de schoolomgeving. Stelselwijzigingen van bovenaf zijn ongewenst.
Bronnen:
Dit nieuwsbericht is geplaatst door Pieter Verrips (DRS-online)
